Denge Jinen Botan - Ji Bo Biranina Meyremxan

Kürt müziğinde makamların ve özellikle de erbanenin çok önemli bir yeri vardır. Kom Müzik, Cizre’deki Mem û Zin Kültür Merkezi’nde çalışmalarını sürdüren Botanlı bir grup kadınının hazırladıkları son derece önemli bir albüme imza attı. Cizre Belediyesi’nin de destek verdiği ve sadece erbane kullanılarak hazırlanan albümde, Botan yöresinin müzikal makamlarından da örneklere yer alıyor.

Kom Müzik tarafından ‘Denge Jinên Botan-Ji bo Biranina Meyremxan’ adıyla yayınlanan albümdeki türküleri, Cizre Mem û Zin Kültür Merkezi’nde müzik üzerine çalışmalarını sürdüren Asê, Bihar, Dilşah, Nûdem, Perîxan, Rihan, Suzan, Suzê ve Xahım hem erbaneleriyle hem de yorumlarıyla seslendiriyorlar. Albümdeki türkülerde Botan yöresinin özgün müzik birikiminin yanı sına Kürt müziğinin makamsal özelliklerini de görmek mümkün.

Sonbahara sitem Albümüm ilk şarkısı ‘Le Min’, Pehizok makamında lirik hüzünlü bir türkü. Geleneksel bir Botan türküsü olan ‘Li Min’ de Asê’nin erbanesi eşliğinde Botan insanının kışın yaklaşmasını hatırlatan sonbahara seslenişi anlatılıyor. Botan insanı uzun sürecek kış aylarına açılan bir kapı olduğu için sonbaharı pek sevmiyor. Kar yolları kapattığı ve tüm ulaşımı engellediği için 7-8 ay kapalı kalacak olmanın hüznü var şarkıda. Şarkı aynı zamanda alegorik olarak insan ömründeki sonbaharı da dile getiriyor. Pehizok makamı aynı zamanda dramatik bir yapıya sahip olduğu için şarkıyı daha da hüzünlü bir armoniye bürümüş.

Buğday güzellemesi

Albümün üçüncü türküsü olan ‘Ha Gıdî Tuma’, yine Botan yöresine ait Şexani makamında bir türkü. Asê’nin erabanesiyle ve koro olarak seslendirilen türkü mamoste Mihyedin tarafından derlenmiş. Albümde yer alan bir başka türkü ise Cihde makamında ‘Genima’ (buğday). Bölge’nin neredeyse tarım alanında en önemli ürünü olan buğday üzerine bir güzelleme türküsü olan ‘Genima’, buğdayın ekilişi, biçilme ve una dönüşme sürecini bir düğün espirisi şeklinde hikaye ediyor. Albümün bence sarsıcı türküsü ise Lawik makamında seslendiriler ‘Baran Bari’ (Yağmur yağdı). Kürt müzik makamı için Lawik, belli bir ritmi olmayan serbest havalar olarak tanımlanıyor. Destan, ağıt türü bir makam. Lawik, serbest bir ritimi olan bir makam olsa da melodik yapı olarak belirgin bir özelliklere sahipti.

‘Yağmur yeri ıslatmadı’

Lawik, Kürt müziğinin en karakteristik serbest formu. Xulxulandin (gırtlak titretme, vibrasyon) üslubunun hakim olduğu lawikler, havînî bölümlerinin dışında resitatif (yığmalı) bir şekilde okunuyor. ‘Baran Bari’ adlı türküde Bahdinan ve Cizre’de yaygın olan Lawjelerin imkansız aşklara ya da ölen birisinin ardından yakılan ağıtlardaki bütün özelliklerine rastlamak mümkün. Türkü ‘baran bari lelele waylê erd şil nekir’ (yağmur yağdı yeri ıslatmadı)’ gibi, güfte olarak da çok zengin bir imgeselliğe sahip. Albüme ‘Leyle wa’, adlı kına geceleri gibi etkinliklerde söylenen bir de potporinin yanı sıra ‘Helê’, ‘Şerê’, ‘Hay talan e talan e’ ve Balım dîlîm dîlanê’ gibi türkülerle birlikte on eser yer alıyor.

Albümdeki Eserler

1. Li Min
   Söz & Müzik: Geleri
2. Bedirxan Beg
   Söz & Müzik: Geleri
3. Ha Gıdi Tuma
   Söz & Müzik: Geleri
4. Genima
   Söz & Müzik: Geleri
5. Balım Dilim Dilane
   Söz & Müzik: Geleri
6. Baran Bari
   Söz & Müzik: Geleri
7. Du Lawike Mele Miheme
   Söz & Müzik: Geleri
8. Şere Gur
   Söz & Müzik: Geleri
9. Potpori
   a) Leyle Wa
   Söz & Müzik: Geleri
   b) Hay Talan E Talan E
   Söz & Müzik: Geleri
10. Potpori
    a) Hele
    Söz & Müzik: Geleri
    b) Mam Mır
    Söz & Müzik: Geleri
    
    
    Download
    "taşra hep hazırdır aşka..."